Het baptisme in vogelvlucht

In 1609 werden in Amsterdam 50 mensen gedoopt op de belijdenis van hun geloof. Dit wordt door velen als de start van het baptisme gezien.

Het waren Engelsen, gevlucht naar Nederland om vervolging te ontkomen. Ze waren het niet eens met de leer en de praktijken van de Engelse staatskerk. In 1612 keerde een deel van deze gemeente terug naar Engeland en stichtte de eerste Baptistengemeente in Londen.

Naast doopsgezinde invloeden zoals de visie op de gemeente en de doop is de leer van de baptisten vooral gevormd door het puritanisme. Dit was een calvinistische vernieuwingsbeweging in Engeland in de periode 1550-1700 die nadruk legde op een gezonde bijbelse leer, een persoonlijk beleving van het geloof en een heilig leven.

Vanuit Engeland is het Baptisme over de wereld verspreid. Zo werd in 1639 de eerste baptistengemeente in Amerika gesticht. In de Verenigde Staten is het baptisme heden ten dage een van de grootste christelijke stromingen. Wereldwijd zijn er ongeveer 90 miljoen Baptisten.

Bekende Baptisten uit de geschiedenis zijn bijvoorbeeld John Bunyan (de schrijver van het beroemde boek De Christenreis), William Carey (de vader van de moderne zending), Charles Spurgeon (de stichter van de eerste megakerk in Londen).

De eerste Baptistengemeente in Nederland is ontstaan in 1845 in het Groningse Gasselternijveen. Voorganger was Elias Feisser. Hij is, naast invloeden van doopsgezinden, vooral geïnspireerd door contacten met Duitse Baptisten. Zo had hij nauwe contacten met Johan Oncken, die in 1834 in Hamburg de eerste Baptistengemeente op het Europese vasteland had gesticht. Oncken had een tijdlang in Engeland gewoond en was daar beïnvloed door het Engelse baptisten.

Een groot aantal Baptistengemeenten is aangesloten bij de Unie van Baptistengemeenten in Nederland. Gemeenten die niet zijn aangesloten bij De Unie noemt men onafhankelijke of vrije Baptistengemeenten. Een aantal onafhankelijke Baptistengemeenten werken samen in het verband van de ABC-gemeenten, de Alliantie van Baptisten en CAMA gemeenten. De Ark in Assen is hier ook bij aangesloten.